ورق اسیدشویی

ورق اسید شویی

ورق اسید شویی دسته ای از ورق های پرکاربرد می باشد که در این مقاله به شرح آن می پردازیم.

اسید شویی فرآیندی است که در آن چربی ها از روی ورقی که به وسیله نورد گرم به ضخامت مورد نظر رسیده است، با استفاده از اسید کلریدریک پاک می شود. ورق‌ اسید شویی از ورق‌های سیاه (ورق های گرم نوردیده) ساخته  می‌شوند که  سطح رویی آن ها اسیدشویی می‌شوند و زغال‌های روی سطح ورق و ذره ای از ناخالصی‌ها گرفته می‌شود و مقداری ظاهر ورق صیقلی می‌شود.

قسمتی از محصول تولیدی در واحد نورد گرم به منظور شست و شوی سطح ورق توسط اسید، به واحد اسید  شویی منتقل می شود. در خط های اسیدشویی رول ها پس از باز شدن توسط قرقره های بازشونده وارد حوضچه های اسید از نوع اسید کلریدریک شده و در آنجا برای اکسیدزدایی تمیز می شوند.

این رول ها پس از تمیز شدن و خارج شدن از مخازن اسید توسط آب شسته شده و با عبور از تونل هوای گرم خشک می شوند. پس از عملیات اسید شویی بخشی از محصول به صورت کلاف اسیدشویی شده به بازار ارائه و بخش عمده آن برای تولید محصولات سرد به واحد نورد سرد منتقل می شود.

ورق اسید شویی در واقع میانه ورق سیاه و ورق گالوانیزه است. در فرآیند اسید شویی ورق چربی زدایی می شود تا آمادگی ورود به خط گالوانیزه را داشته باشد. ورق اسید شویی معمولا برای کارخانه هایی که ورق را گالوانیزه می نمایند و همچنین کارخانه هایی که پس از تولید قطعه ها فرآیند تکمیلی ( نظیر رنگ کاری) بر روی آن  انجام می دهند؛ استفاده می شود.

 

ظاهر ورق اسید شویی شبیه به ورق روغنی (سرد نوردیده) است و معمولا به دو شکل رول و شیت (فابریک و برشی) تولید می شوند که  رول ها عموما در دو عرض ۱۰۰ سانتی متر و ۱۲۵ سانتی متر ساخته می شود.  این ورق های معمولا دارای سایزهای ۱٫۵ تا ۶ میلی متر می باشند.

ابعاد ورق های اسیدشویی شده اصلی

  • ورق اسیدشویی شده ۱۰۰۰*۲۰۰۰ میلی متر
  • ورق اسیدشویی شده ۱۲۵۰*۲۵۰۰ میلی متر

مصارف ورق اسید شویی

  • مصارف ساختمانی: درتولید لوله و پروفیل و …
  • اتومبیل سازی: قسمت های بدنه و چرخ اتومبیل قطعات خودرو و اجزای داخلی آن (ر ینگ و شاسی)
  • صنایع لوله سازی تولید انواع لوله های انتقال آب، نفت و گاز
  • تولید مخزن های گاز، مایع و مخزن های تحت فشار
  • فرم دهی مجدد برای محصول گالوانیزه
  • فرم دهی سرد و کشش عمیق سیلندر گاز

ورق اسید شویی در رده های مختلفی تولید می شود که هر کدام کاربرد خودش را دارا است. از نظر معادل سازی مثلا ورق اسید شویی STW22 در استاندارد دین DIN معادلSPHC استاندارد ژاپنJIS و   DD11استاندارد اروپا EN ، ورق اسید شویی STW23 معادل SPHD اتاندارد ژاپن JIS و DD12 استاندارد اروپا ، ورق اسید شویی STW24 در استاندارد دین DIN معادلSPHE استاندارد ژاپن JIS و همچنین DD13 استاندارد اروپا ورق های اسیدشوییSTE و QSTE است.

ورق‌ اسید شویی با کیفیت GRB و X۴۲وx۴۶و x۵۲ psl ۲ برای لوله های نفت و گاز مناسب هستند. ورق اسید شویی با کیفیت GRA و NVA برای کشتی سازی استفاده می شود. ورق هایی که جهت رینگ و شاسی اتومبیل به کار می‌رود باید ضد سایش و سخت باشند که دارای کیفیت SAPH ۳۷۰-SAPH ۳۱۰ تا  SAPH۴۴۰    هستند. کیفیت QSTE۳۸۰ نیز ضد سایش و سخت می‌باشد.

چرا ورق های  نورد گرم، اسید شویی می شوند؟

یکی از دلایل جدا و تمیز کردن لایه های اکسیدی از روی سطح ورق به منظور بهتر شدن کیفی سطحی است. در این صورت ورق از سطح و شکل ظاهری بهتری خواهد داشت.

دلیل دیگر آماده سازی ورق برای فرآیند نورد سرد است چون لایه های اکسیدی روی سطح ورق، سخت و ضد سایش می باشند.  اگر ورق ها بدون اسیدشویی و اکسید زدایی نورد سرد شوند غلتک های نورد سرد به سرعت ساییده و از نوسان خارج می شوند و  فرآیند نورد سرد دشوار خواهد شد. این مشکل بیشتر خواهد شد، اگر اتصال و یا چسبندگی پوسته های اکسیدی به سطح ورق سست و ضعیف باشد. به همین دلیل است که پاک سازی سطح ورق پیش از فرایند نورد سرد ضروری است.

چرا  اسیدشویی با اسید کلریدریک انجام می شود؟

در گذشته از اسیدسولفوریک به عنوان ماده اصلی اسیدشویی استفاده می شد. ولی امروزه عموما تولید کنندگان آهن آلات برای فرایند اسیدشویی از اسید کلریدریک استفاده می کنند. مهم ترین علت شرایط اقتصادی است زیرا نرخ اسید کلریدریک بسیار کمتر از اسید سولفوریک است. علت های دیگر عبارت است از:

  • در شرایط غلظت و دمای برابر، میزان اسید شویی با اسید کلریدریک ۲٫۵ تا ۳٫۵ برابر بیشتر از میزان اسید شویی با اسیدسولفوریک است.
  • اسید کلریدریک، اکسید زیادی را در خود حل می کند و سطح بهتر پاک سازی می شود.
  • استفاده از اسید کلریدریک سبب می شود که در تانک های اسید شویی از اسید کمتری استفاده شود.
  • حمله و کارایی اسید کلریدریک به خودآهن آلات به عنوان فلز پایه، کمتر خواهد بود، بنابراین هدر رفتن فلز جلوگیری می شود.
  • دمای کاری برای اسید کلریدریک کمتر از اسید سولفوریک است. دمای مناسب  برای اسید کلریدریک ۷۰ تا ۸۰ درجه سانتیگراد است، درحالی که این دما برای اسید سولفوریک ۱۰۰ تا ۱۰۵ درجه سانتیگراد می باشد. این موضوع هم از لحاظ انرژی و هم از نظر انسانی خطرناک است و برای خیلی از مسائل دیگر بهتر است که از دمای پایین تر استفاده شود.

بزرگ ترین مشکل اسیدکلریدریک نسبت به اسید سولفوریک، فرار بودن زیاد آن است؛ بنابراین باید تانک هایی که این اسیدها را در خود نگهداری می کرد کاملا محافظت شده باشند و کاملاً راه های نفوذ این تانک نسبت به هوای بیرون بسته شوند تا هیچ گونه راهی برای تبخیر اسید کلریدریک باقی نماند.

عملیات اسید شویی پیوسته، معمولا به وسیله ۳ تا ۵ تانک در بردارنده اسید با غلظت های متفاوت انجام می پذیرد. طول تانک ها نزدیک به ۲ تا ۲٫۵ متر می باشند و پشت سر هم قرار می گیرند.

جدول وزنی ورق اسید شویی

 

ردیف وزن (کیلوگرم) ضخامت (میلی متر) عرض (میلی متر) طول (میلی متر)
۱ ۲۴ ۱٫۵ ۱۰۰۰ ۲۰۰۰
۲ ۳۲ ۲ ۱۰۰۰ ۲۰۰۰
۳ ۴۸ ۳ ۱۰۰۰ ۲۰۰۰
۴ ۶۴ ۴ ۱۰۰۰ ۲۰۰۰
۵ ۸۰ ۵ ۱۰۰۰ ۲۰۰۰
۶ ۹۶ ۶ ۱۰۰۰ ۲۰۰۰

 

فهرست